Σε αυτή τη σελίδα
Η Άνω Βιάννος — ή απλώς Βιάννος — είναι η πρωτεύουσα του Δήμου Βιάννου, μικρή κωμόπολη περίπου 850–1.000 κατοίκων στο νότιο Ηράκλειο. Βρίσκεται σε υψόμετρο ~520 μέτρων στις νότιες πλαγιές της Δίκτης, με θέα στο Νότιο Κρητικό Πέλαγος και απόσταση περίπου 60 χλμ νοτιοανατολικά του Ηρακλείου.
Η Βιάννος συνδυάζει αντιθέσεις που λίγοι άλλοι ορεινοί οικισμοί έχουν: βαριά ιστορία και ζωντανή παράδοση, άγρια φύση δίπλα σε εύφορα χωράφια, και απόσταση βολική ώστε να αποτελεί εξαιρετική βάση για εξερεύνηση τόσο της ορεινής Βιάννου όσο και των παρακείμενων νότιων παραλιών (Κερατόκαμπος, Καστρί, Τσούτσουρος).
Σε αυτή τη σελίδα
Ιστορία και Ονομασία
Λίγο δυτικότερα του σημερινού χωριού βρισκόταν η αρχαία πόλη Βίεννος, από την οποία παίρνει το όνομά της η Βιάννος. Η αρχαία Βίεννος έκοβε δικό της νόμισμα που απεικόνιζε τη θεά Άρτεμη και ένα άνθος με τη λέξη ΒΙΑΝΙ — αδιάψευστη απόδειξη σπουδαίας αυτοτελούς πολιτειακής ζωής.
Κατά την Ενετοκρατία η Βιάννος ήταν το μεγαλύτερο χωριό της επαρχίας «Μπελβεντέρε» (Belvedere) και είχε ενετικό αμυντικό πύργο, ερείπια του οποίου σώζονται στη δυτική άκρη του χωριού.
Η Βιάννος υπήρξε γενέτειρα του Ιωάννη Κονδυλάκη (1861–1920), γνωστού ως πατέρα του ελληνικού χρονογραφήματος και δημιουργού του αγαπημένου λαϊκού ήρωα Πατούχα — του βοσκού από τον Ομαλό Βιάννου. Προτομή του Κονδυλάκη κοσμεί την κεντρική πλατεία του χωριού.
Το Ολοκαύτωμα της Βιάννου — Σεπτέμβριος 1943
Η Βιάννος κουβαλά ένα από τα βαρύτερα ιστορικά τραύματα της Κατοχής. Στις 14–16 Σεπτεμβρίου 1943, γερμανικά στρατεύματα κατοχής εκτέλεσαν 461 αμάχους — άνδρες, γυναίκες και παιδιά — σε χωριά της επαρχίας Βιάννου και της δυτικής Ιεράπετρας. Το γεγονός αυτό καταγράφεται ως το δεύτερο σε αριθμό θυμάτων ολοκαύτωμα στην Ελλάδα κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η μνήμη αυτής της τραγωδίας είναι ζωντανή και τιμάται κάθε χρόνο με επίσημες εκδηλώσεις. Στην περιοχή Σελί Αμιρών βρίσκεται το Πανδημοτικό Μνημείο Ολοκαυτώματος, ενώ στο χωριό λειτουργεί και το Μνημείο και Μουσείο Εθνικής Αντίστασης Βιάννου — απαραίτητη στάση για κάθε επισκέπτη που θέλει να κατανοήσει τη βαριά ιστορία αυτής της γης.
Αξιοθέατα και Μνημεία
Αξιοθέατο | Τύπος | Σημείωση |
Ναός Αγίας Πελαγίας | Βυζαντινός ναός | Τοιχογραφίες 14ου αι., στο χωριό |
Ιστορικό & Λαογραφικό Μουσείο | Μουσείο | Από 1996, ελεύθερη είσοδος, τηλ. 2895340177 |
Μνημείο & Μουσείο Εθνικής Αντίστασης | Μνημείο | Αφιερωμένο στο Ολοκαύτωμα 1943 |
Πανδημοτικό Μνημείο Ολοκαυτώματος | Μνημείο | Στη θέση Σελί Αμιρών |
Αγία Μονή | Μονή | ~5 χλμ από Βιάννο, κοντά στο φαράγγι Καβουσίου |
Ναός Αγίου Γεωργίου | Ναός | Στο λιβάδι, στον δρόμο για Αγία Μονή |
Παλιός νερόμυλος | Λαογραφικό | Δίπλα στο Μουσείο |
Ενετικός πύργος | Ερείπια | Δυτική άκρη χωριού |
Ο ναός της Αγίας Πελαγίας με τις σπάνιες τοιχογραφίες του 14ου αιώνα είναι από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία ολόκληρης της επαρχίας. Η Αγία Μονή αξίζει ιδιαίτερης επίσκεψης: υπήρξε έδρα της Επισκοπής Αρκαδίας ως το 1900 και διατηρεί τάφους σημαντικών προσωπικοτήτων.
Φύση, Οροπέδια και Φαράγγια
Η Βιάννος βρίσκεται στην καρδιά ενός από τα πλουσιότερα φυσικά τοπία της Κρήτης, με διαδρομές για κάθε επίπεδο πεζοπόρου:
Οροπέδιο Ομαλός Βιάννου: Ορεινός βοσκότοπος προσβάσιμος με χωματόδρομο από τη Βιάννο. Ξεκινούν ορειβατικά μονοπάτια προς Κάτω Σύμη, Κεφαλοβρύσι και την κορυφή Αφέντης Χριστός. Το οροπέδιο ήταν το σκηνικό του διάσημου μυθιστορήματος Πατούχας του Κονδυλάκη.
Κοιλάδα Σύμης: Πευκοδάσος με δεκάδες μελισσοκομεία, πηγές με τρεχούμενο νερό όλο το χρόνο και εντυπωσιακούς καταρράκτες (ρέμα Κρύας Βρύσης).
Ιερό Κορυφής Ερμή και Αφροδίτης (Κάτω Σύμη): Ο σημαντικότερος αρχαιολογικός χώρος Βιάννου. Ιδρύθηκε ~2.000 π.Χ. και χρησιμοποιούνταν ως ιερό κορυφής από τη μινωική ως τη ρωμαϊκή εποχή. Θέση: Κρύα Βρύση, 5 χλμ ΒΑ Κάτω Σύμης.
Φαράγγι Λάπαθος: Πολύ δύσβατο φαράγγι, κατάλληλο για έμπειρους canyoners — ένα από τα πιο άγρια της Κρήτης.
Φαράγγι Καβουσίου: Μεγάλο φαράγγι στο όρος Δίκτη, ξεκινά κοντά στην Αγία Μονή.
Αποστάσεις από Κυριότερα Κέντρα
Η πρόσβαση γίνεται κυρίως μέσω Αρκαλοχωρίου (Ηράκλειο) ή εναλλακτικά από Ιεράπετρα.
Κέντρο | Απόσταση | Χρόνος |
Ηράκλειο | ~60 χλμ | ~1ω 00λ |
Αρκαλοχώρι | ~22 χλμ | ~30λ |
Ιεράπετρα | ~38 χλμ | ~45λ |
Κερατόκαμπος | ~25 χλμ | ~35λ |
Τσούτσουρος | ~30 χλμ | ~40λ |
Μοίρες | ~45 χλμ | ~55λ |
Πρακτικές Πληροφορίες
Πρόσβαση: Ασφαλτοστρωμένος δρόμος μέσω Αρκαλοχωρίου · εναλλακτικά από Ιεράπετρα
Υψόμετρο: ~520 μ. — δροσερός κλιματισμός και το καλοκαίρι
Καλύτερη εποχή: Άνοιξη (Απρ–Ιούν) και φθινόπωρο (Σεπτ–Οκτ) για πεζοπορία · Καλοκαίρι για συνδυαστικές επισκέψεις με τις νότιες παραλίες
Κατάλληλο για: Ιστορικές επισκέψεις · πεζοπόρους · ορειβάτες · λάτρεις βυζαντινής τέχνης · οικογένειες
Υποδομές: Ταβέρνες · καφενεία · μαγαζιά · υπηρεσίες Δήμου · ΚΕΠ · ιατρείο
Σημαντικές ημερομηνίες: 14–16 Σεπτεμβρίου — εκδηλώσεις μνήμης Ολοκαυτώματος
Ιστορικό & Λαογραφικό Μουσείο: Ελεύθερη είσοδος · τηλ. 2895340177 (κατόπιν συνεννόησης)
