Οι Στέρνες βρίσκονται σε ημιορεινή περιοχή του νομού Ηρακλείου, σε μικρή απόσταση από μεγαλύτερα χωριά και οδικούς άξονες που συνδέουν την ενδοχώρα με την πόλη του Ηρακλείου. Το φυσικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από ελαιώνες, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και χαμηλούς λόφους, στοιχεία που συνθέτουν το τυπικό τοπίο της κεντρικής Κρήτης.
Η περιοχή παρουσιάζει ήπιο μεσογειακό κλίμα, με ζεστά καλοκαίρια και ήπιους χειμώνες, ευνοϊκό για τη γεωργία και τη μόνιμη κατοίκηση.
Η ονομασία «Στέρνες» πιθανότατα προέρχεται από τις «στέρνες», δηλαδή τις δεξαμενές συλλογής βρόχινου νερού, που ήταν απαραίτητες για την επιβίωση των κατοίκων σε παλαιότερες εποχές. Η ύπαρξη τέτοιων υποδομών μαρτυρά μακρόχρονη ανθρώπινη παρουσία και οργανωμένη κοινότητα.
Η περιοχή κατοικείται από τα βυζαντινά χρόνια, ενώ κατά την ενετική και οθωμανική περίοδο οι Στέρνες αποτελούσαν αγροτικό οικισμό, συνδεδεμένο με την καλλιέργεια της γης και την κτηνοτροφία. Στην Τουρκοκρατία, όπως και σε πολλά κρητικά χωριά, οι κάτοικοι συμμετείχαν σε επαναστατικές κινήσεις και διατήρησαν έντονα το ελληνικό και ορθόδοξο στοιχείο.
Η τοπική οικονομία της κοινότητας Στερνών βασίζεται παραδοσιακά:
- στην ελαιοκαλλιέργεια και την παραγωγή ελαιολάδου,
- στην κτηνοτροφία,
- και σε μικρής κλίμακας γεωργικές δραστηριότητες.
Παρότι ο πληθυσμός έχει μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες λόγω αστυφιλίας, το χωριό παραμένει ζωντανό, με κατοίκους που συνεχίζουν να ασχολούνται με τη γη και να διατηρούν τον παραδοσιακό τρόπο ζωής.
Κεντρικό ρόλο στην κοινωνική ζωή της κοινότητας παίζει η εκκλησία του χωριού, η οποία αποτελεί σημείο αναφοράς για τους κατοίκους και είναι αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου. Οι θρησκευτικές εορτές και τα πανηγύρια στις 21 Νοεμβρίου, συγκεντρώνουν τόσο τους μόνιμους κατοίκους όσο και τους απόδημους Στερνιανούς που επιστρέφουν στο χωριό τις ημέρες αυτές.
Τα ήθη και έθιμα της κρητικής υπαίθρου, όπως οι παραδοσιακές μουσικές, οι χοροί και η φιλοξενία, παραμένουν ζωντανά, μεταδιδόμενα από γενιά σε γενιά.
Οι Στέρνες διατηρούν στοιχεία παραδοσιακής κρητικής αρχιτεκτονικής, με πέτρινα σπίτια, μικρές αυλές και στενά σοκάκια. Παρά τις σύγχρονες παρεμβάσεις, ο οικισμός δεν έχει αλλοιωθεί σημαντικά, διατηρώντας έναν ήρεμο και αυθεντικό χαρακτήρα.Σήμερα, η κοινότητα Στερνών αντιμετωπίζει τις προκλήσεις της σύγχρονης εποχής, όπως τη γήρανση του πληθυσμού και τη μείωση των κατοίκων, αλλά ταυτόχρονα προσπαθεί να διατηρήσει την ταυτότητά της. Η εγγύτητα σε μεγαλύτερα αστικά κέντρα δίνει τη δυνατότητα ήπιας ανάπτυξης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής.
Η κοινότητα Στερνών Ηρακλείου αποτελεί έναν μικρό, αλλά αυθεντικό πυρήνα της κρητικής ενδοχώρας. Με ιστορία αιώνων, στενή σχέση με τη γη και έντονη πολιτιστική παράδοση, οι Στέρνες διατηρούν ζωντανό το πνεύμα της κρητικής υπαίθρου και προσφέρουν μια ουσιαστική εικόνα της ζωής πέρα από τους τουριστικούς δρόμους της Κρήτης.
