Σε αυτή τη σελίδα
Το Μινωικό Ανάκτορο της Ζάκρου είναι το τέταρτο μεγαλύτερο μινωικό ανάκτορο της Κρήτης, χτισμένο στην απομακρυσμένη ανατολική ακτή του νησιού, ~45 χλμ. νοτιοανατολικά της Σητείας. Καλύπτει ~4.500 τ.μ. μέσα σε αστικό ιστό άνω των 8.000 τ.μ.
Η θέση του στον ανατολικό άξονα της Κρήτης δεν ήταν τυχαία: το ανάκτορο λειτουργούσε ως το διοικητικό, εμπορικό και θρησκευτικό κέντρο της Ανατολικής Κρήτης. Το φυσικό λιμάνι του το συνέδεε απευθείας με την Κύπρο, την Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή — εισαγωγές πρώτων υλών και εξαγωγές μινωικών προϊόντων έρχονταν και φεύγαν από εδώ.
Ανακαλύφθηκε ουσιαστικά αδιατάρακτο, χωρίς ίχνη αρπαγής από αρχαιοκαπήλους — γεγονός μοναδικό μεταξύ των μεγάλων μινωικών ανακτόρων. Εντάσσεται στο UNESCO Geopark Σητείας.
Σε αυτή τη σελίδα
Ιστορία & Ανασκαφές
Το ανάκτορο χτίστηκε ~1900 π.Χ., κατεστράφηκε από σεισμό ~1600 π.Χ. και ξανακτίστηκε. Το νέο κτίριο λειτούργησε έως ~1450 π.Χ., όταν καταστράφηκε οριστικά και δεν ξανακτίστηκε ποτέ.
Τις πρώτες ανασκαφές έκανε ο David Hogarth της British School at Athens το 1901, αλλά οι εργασίες διακόπηκαν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οκτώβριος 1961: ο Ελληνας αρχαιολόγος Ιωσήφ Πλάτων (Εφορεία Ανατολικής Κρήτης) εντόπισε χρυσά αντικείμενα από τη Ζάκρο στη συλλογή ενός ιδιώτη και ξεκίνησε συστηματικές ανασκαφές. Στα πρώτα χρόνια ανακαλύφθηκε η πρώτη μεγάλη συλλογή ευρημάτων απο μη συλημένο μινωικό ανάκτορο. Οι ανασκαφές συνεχίζονται έως σήμερα από την Εφορεία Αντικοτήτων Λασθίου.
Υπάρχει οικισμός στην περιοχή από την νεολιθική εποχή. Το τοπωνύμιο Φιλολόγοι το συνδέουν με τη γραμμική Β΄ λέξη Za-ku-ro ή με Φοινικικής ρίζας τοπωνύμιο.
Αρχιτεκτονική & Χώροι
Καρδιά του ανακτόρου είναι η Κεντρική Αυλή (~30×12 μ.), από την οποία ξεκινούσε λιθόστρωτος δρόμος προς το λιμάνι. Τέσσερις πτέρυγες τη πλαισιώνουν:
- Δυτική πτέρυγα: αποθήκες, θησαυροφυλάκιο (ακέραιο όταν ανακαλύφθηκε), αρχείο με πινακίδες γραμμικής Β΄, ιερό με λουτρήριο καθαρμών.
- Ανατολική πτέρυγα: βασιλικά διαμερίσματα (βασιλιά και βασίλισσας), Αίθουσα Στέρνας (δεξαμενή πισίνα με επτά σκαλοπάτια καθόδου).
- Βόρεια πτέρυγα: μνημειακή σκάλα, μαγειρεία, εργαστήρια (uφαντουργία, κεραμική).
- Νότια πτέρυγα: βοηθητικές αποθήκες και δεξαμενή δεξαμενή με στρογγυλή δεξαμενή (cistern), στην οποία ζουν χελώνες που μελετούν Γερμανοί επιστήμονες.
Γύρω από το ανάκτορο εκτείνονται μεγάλα αστικά σπίτια σε τετράγωνα οικοδομικά τετράγωνα, μερικά με έως 30 δωμάτια, που ισως εξυπηρετούσαν ανακτορικές λειτουργίες.
Ευρήματα & Θησαυροί
Η Ζάκρος είναι το μοναδικό μεγάλο μινωικό ανάκτορο που βρέθηκε ασύλητο: το θησαυροφυλάκιο της Δυτικής πτέρυγας είχε παραμείνει αδιατάρακτο επί 3.500 χρόνια. Στα σπουδαιότερα ευρήματα συγκαταλέγονται:
- Σετ χρυσών ειδών και κοσμημάτων με εξωτερικές επιδράσεις (Αίγυπτος, Μέση Ανατολή)
- Ελεφαντόδοντα και ισόβαρα εργαστηρίου (εισαγωγές από την εξωτερική)
- Σφραγίδες ασημένιας με γραμμική Α΄ και Β΄
- Αγγεία από Κύπρο και Αίγυπτο που μαρτυρούν τις εμπορικές σχέσεις του ανακτόρου
- Αγγεία και σφαγίδες κυπριακής προέλευσης
Η πλειοψηφία των ευρημάτων εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου (Intermediate Hall), ενώ επιλεγμένα ευρήματα βρίσκονται επίσης στα μουσεία Σητείας και Αγίου Νικολάου.
Αποστάσεις
Κέντρο | Απόσταση | Χρόνος |
|---|---|---|
Σητεία | ~45χλμ | ~45λ |
Άνω Ζάκρος | ~7χλμ | ~10λ |
Παλαίκαστρο | ~20χλμ | ~20λ |
Αγ. Νικόλαος | ~107χλμ | ~1ω 20λ |
Ιεράπετρα | ~95χλμ | ~1ω 10λ |
Ηράκλειο | ~185χλμ | ~2ω 20λ |
Πρακτικές Πληροφορίες
Όρες λειτουργίας: χειμώνας (Νοέμ. – Μάρ.) Τρίτη – Κυρ. 08:30–15:30 | καλοκαίρι (Απρ. – Οκτ.) καθημερινά 08:00–20:00.
Εισιτήριο: κανονικό 6€ | μειωμένο 3€. Τηλ.: (+30) 28430 26897.
Πρόσβαση: ασφαλτόστρωτος δρόμος από Άνω Ζάκρο (~7 χλμ). Λεωφορείο Σητείας – Κάτω Ζάκρος (εποχιακά, επιβεβαιώστε). Εναλλακτικά διάβαση μέσω Φαραγγιού νεκρών (~4 χλμ, ~2ω, δυσκολία 1/5).
Κατάλληλο για: φιλόιστορες, ιστοριοδίφες, ζεύγη, οικογένειες. Κατάλληλο όλες τις εποχές, ιδανικά Απρίλιος – Οκτώβριος. Παρά τον χώρο υπάρχουν ταβέρνες και δωμάτια στην Κάτω Ζάκρο, φαρμακείο/βενζίνη στην Άνω Ζάκρο.
